تخیل جامعه شناختی و روح جامعه شناسی (2): تاریخ و سرگذشت فردی

در یادداشت قبلی مختصری درباره کتاب تخیل جامعه­شناختی میلز گفتیم و این که یکی از عوامل موثر در پرورش تخیل جامعه­شناختی درکِ پیوند میان سرگذشت فردی و تاریخ است. به تعبیر میلز "زندگی یک فرد و تاریخ یک جامعه بدون فهمِ هر دو قابل فهم نیستند". فقط در صورتی می­توانیم دریابیم چرا چنین هستیم که هستیم که خود را در متنِ عصرِ خود قرار دهیم و تاثیری را که جامعه و دگرگونی­های تاریخی آن بر ما گذاشته دریابیم؛ تاریخی که خود نیز در شکل­ دادن به آن سهیم بوده­ایم. 

ادامه مطلب   
نویسنده : بهرنگ صدیقی ; ساعت ۱٢:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٢٢

تخیل جامعه شناختی و روح جامعه شناسی (1)

کلاس­های جامعه­شناسی فاقد روح است. این ادعا از مفهوم پرطنین "روح" سخن می­گوید. منظور از این مفهوم چیست؟ تردیدی نیست که نمی­توان حد تام (1)برای این مفهوم به دست داد، اما می­توان تلاش­هایی برای ایضاح موقت آن کرد. با این هدف به سندی رجوع می­کنیم که به نظر می­رسد مبین این "روح" است.

"... ای کاش بیش­تر به فکر احیای فضای تعامل میان دانشجویان و اساتید باشیم که در این صورت است که، بدون نیاز به اجبار و کنترل بیرونی و درج در پرونده و خط و نشان کشیدن، اختلال­های موجود در روند آموزش در دانشکده به خودی خود رفع خواهد شد. در این صورت است که می­توان دانشگاه را به طرزی متفاوت با آن­چه در دیگر نهادهای بوروکراتیک در این مملکت مرسوم است اداره کرد. وگرنه دانشگاه هم­ردیف سازمان ثبت احوال و نظایر این­ها خواهد شد که هم اساتید و هم دانشجویان هر روز که به الزامِ گذران زندگی پا به دانشگاه می­گذارند به خیال یافتن راهی برای خلاصی از این الزام تحمل­اش می­کنند...".

کسی که ما را با این عبارات موعظه می­کند یکی از مدرسان جامعه­شناسی است (2). این "روح جامعه­شناسی" است که از زبان این جامعه­شناس سخن می­گوید هر چند که دلالت بر تمامی این روح ندارد. بگذارید کمی بر قطعه فوق درنگ کنیم.

ادامه مطلب   
نویسنده : بهرنگ صدیقی ; ساعت ۱۱:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٤/۱۱

دیالوگ میان جامعه شناسی و جامعه

جامعه­ چیست؟ پرسشی مسحور کننده که جامعه­شناسان حرفه­ای به کرات پرسیده و همچنان می­پرسند. این پرسش چنان سحری دارد که خیل عظیمی از جامعه­شناسان را واداشته تا کار حرفه­ای­شان را، که بررسی جامعه باشد، موکول کنند به یافتن پاسخی پیشینی برای آن. در سویی دیگر اما این جامعه است که می­پرسد جامعه­شناسی چیست؟ به تجربه زندگی روزمره­مان رجوع کنیم، وقتی از دانشگاه بیرون می­­آییم، در تاکسی و اتوبوس و فروشگاه و ... و نگاه متعجب کسانی را به یاد آوریم که در پاسخ به کنجکاوی­شان در مورد شغل­مان خود را جامعه­شناس معرفی می­کنیم. این دو پرسش به خودی خود گواهی است بر عدم وجود دیالوگ میان جامعه و جامعه­شناسی.

ادامه مطلب   
نویسنده : بهرنگ صدیقی ; ساعت ۱:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٤/٥