روشنفکران و ”ملت“ در کارزار گفتمانی آستانۀ انقلاب مشروطه

در آستانه انقلاب مشروطه در ایران سه نیروی اجتماعی رقیب در عرصۀ اجتماعی و سیاسی، مشتمل بر روشنفکران مستقل و دین­مداران سنتی و تجار، جهت افزایش سهم خود در بازار قدرت ایران به رقابت با یکدیگر و نیز ستیز با سلطنت پرداختند. این رقابت کارزاری گفتمانی را فراهم آورد که در قالب آن این نیروهای اجتماعی برای پیش­برد پروژۀ هژمونیک خود، هر یک درصدد آن برآمدند تا محتوایی متناسب با سایر مولفه­ های گفتمانی خود را بر دال­هایی محوری، چون ملت و شاه و سلطنت، بار کنند. این سه نیروی اجتماعی در نهایت در جنبش تنباکو و در تقابل با سلطنت، ائتلافی موقت یافتند و همین ائتلاف زمینه ساز ابراز وجود "ملت" شد؛ ائتلافی که روشنفکران ابتکار عمل را در کارزار گفتمانی به دست داشتند. در این مقاله با تکیه بر رویکردی گفتمانی، و به ویژه موضع نظری رابرت وسنو در خصوص فرایند تولید فرهنگ، ضمن توصیف و مقایسۀ محتواهای گوناگون بار شده بر این دال­های محوری از جانب نیروهای اجتماعی آن بستر اجتماعی که زمینه­ ساز ستیز و آویزهای آنها و ائتلاف نهایی و موقت آنها شد تشریح و بر تفوق گفتمانی روشنفکران تاکید شده است.

دانلود نسخه کامل مقاله: از اینجا یا اینجا

 

  
نویسنده : بهرنگ صدیقی ; ساعت ٩:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/٧

تفاوت های نظریه فرهنگی و نظریه اجتماعی

مدتی پیش از دوستی ایمیلی گرفتم به این مضمون:

در حال مطالعه حول نظریه فرهنگی هستم. کتاب نظریه فرهنگی فلیپ اسمیت و میلنر و براویت را مطالعه کردم ولی به پاسخ پرسشم نرسیدم. پرسش من در مورد ماهیت نظریه فرهنگی است و تفاوت اون با نظریه اجتماعی. چیزهایی که فهمیدم اینه که :

 - نظریه اجتماعی موضوعش امر اجتماعی و نظریه فرهنگی  موضوعش امر فرهنگی.

 - امر فرهنگی از جنس "معنا" است.

 - ظاهرا ماحرکتی از سمت امر اجتماعی به سمت امر فرهنگی داشتیم.

 - نظریه ی فرهنگی که به امر فرهنگی می پردازه مرتبط با تفکر پست مدرن هست و در تفکر   پست مدرن تحولی در معرفت شناسی رخ داده که قطعیت در شناخت رو زیر پا میگذاره و حرکت از logy به سمت studies داریم.

- حرکت از logy به سمت studies  منجر به حرکت از سمت تخصص گرایی  به سوی میان رشته ای بودن میشه.
- نظریه فرهنگی لزوما مختص رشته ی علوم  اجتماعی نیست برخلاف نظریه اجتماعی.

فکر کردم شاید بد نباشد باز پا در کفش مطالعات فرهنگی کاران بکنم و "به جهت تنویر افکار" نکته مختصری در این خصوص بگویم. با اجازه! یا آلّا!

ادامه مطلب   
نویسنده : بهرنگ صدیقی ; ساعت ٩:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/٧